ถ่ายยังไงหลังละลาย
| July 17th, 2010 | Diving, Photo/Video
หลายๆคนถามผมมาว่า ถ่ายรูปยังไงหลังละลาย วันนี้เลยว่าจะมาคุยกันเรื่อง ชัดลึก/ชัดตื้น หรือเรียกอีกอย่างว่า Depth of Field (DoF)
ภาพภ่ายที่หลังละลายนั้น ไอ้ฉากหลังที่ว่ามันไม่ได้ละลายหายไปไหนหรอก เพียงแค่มันไม่ชัดเท่านั้นเอง ทีนี้ก็ขึ้นกับว่ามันไม่ชัดซะขนาดไหน ยิ่งภาพถ่ายที่ชัดตื้นมากๆ ฉากหลังก็จะละลายมากขึ้นเท่านั้น ไอ้ความชัดตื้น หรือ ชัดลึกนี่แหละเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้หลังละลาย หรือ ไม่ละลาย (จริงๆแล้วสิ่งที่ละลาย หรือไม่ focus นั้นมันไม่ได้มีแค่ข้างหลัง แต่มันคือข้างหน้าของจุดที่เรา focus ด้วย)
ภาพถ่ายบางภาพผู้ถ่ายต้องการเน้น Object เดี่ยวๆ ทีต้องการจะถ่าย จึงพยายามทำให้ภาพชัดเฉพาะบริเวณที่ต้องการเท่านั้น ส่วนอื่นๆให้เบลอหายไป จะได้ไม่กวนตาผู้ดู อย่างนี้จะเรียกว่า ถ่ายให้ชัดตื้นๆ (Shallow focus) เช่นภาพนี้ที่ focus ชัดเฉพาะตาของ moray eel
แต่ภาพถ่ายบางภาพเช่นภาพ landscape หรือภาพวิว ที่ผู้ถ่ายต้องการให้ผู้ดูเห็นความงดงามของวิวทิวทัศน์ตั้งแต่ใกล้ๆไปจนไกลๆ อย่างนี้เรียกว่าถ่ายภาพให้ชัดลึกๆ (Deep focus) เช่นภาพนี้
แต่ปัจจัยอะไรล่ะที่ทำให้ภาพชัดลึก หรือ ชัดตื้น หลายๆคนคงตอบได้ว่าก็ค่ารูรับแสง (Aperture) หรือ f-stop ไงล่ะที่เป็นตัวการทำให้ชัดลึกหรือชัดตื้น ถูกต้องแล้วครับ แต่ถูกไม่หมด เพราะยังมีปัจจัยอีก 2 อย่างที่เกี่ยวข้องกันด้วย สรุปว่ามีปัจจัย 3 อย่างที่เกี่ยวข้องกับความชัดลึก ชัดตื้น หรือ Depth of Field นั่นคือ
1. รูรับแสง (Aperture) หรือ f-stop โดยยิ่่งรูรับแสงแคบ (เลข f เยอะๆ เช่น f/16, f/32, f/64) ภาพก็จะยิ่งชัดลึก แต่ในทางตรงข้าม ยิ่งรูรับแสงกว้าง (เลข f น้อยๆ เช่น f/1.8, f/2.0, f/2.8) ภาพก็จะยิ่งชัดตื้น
2. Focal Length ของเลนส์ ยิ่งเลนส์มุมกว้่างเท่าไหร่ (Focal Length น้อยๆ เช่น เลนส์ 15mm, เลนส์ 20mm) ภาพก็จะยิ่งชัดลึก แต่ถ้าเลนส์ยิ่งแคบ หรือ Tele เท่าไหร่ (Focal Length เยอะๆ เช่น เลนส์ 200mm, เลนส์ 400mm) ภาพก็จะยิ่งชัดตื้น —> หรือแปลว่าเลนส์ยิ่ง wide เท่าไหร่ภาพก็ยิ่งชัดลึกมากขึ้นเท่านั้น
3. ระยะห่างระหว่างกล้องกับ object ที่เรา focus (หรือระยะที่จุด focus) ยิ่ง Object ไกลจากกล้องเท่าไหร่ ภาพก็จะยิ่งชัดลึก แต่ถ้า Object ใกล้เข้ามามากเท่าไหร่ ภาพก็จะยิ่งชัดตื้น —> หรือแปลว่าภาพยิ่ง Macro เท่าไหร่ก็ยิ่งชัดตื้นมากขึ้นเท่านั้น
สำหรับปัจจัยข้อ 1 กับข้อ 2 ลองตามไปดู link นี้ เป็น Depth of Field Comparison Tool ของ Tamron ลองเลือก f-stop เลือก Focal Length ของเลนส์แล้วดูว่า Depth of Field ของภาพเป็นยังไงนะครับ
วิธีการคำนวนว่าปัจจัยทั้งสามให้ระยะชัดเป็นเท่าไหร่นั้นยากเกินไปเลยจะไม่พูดในนี้ เพราะผมเองก็คำนวนไม่เป็นฮะ เอาแค่ว่าจำหลักและปัจจัย 3 ข้อนี้ไว้ก็จะพอสามารถปรับค่ากล้องให้ได้ระยะชัดลึก/หรือตื้นที่ต้องการได้ง่ายขึ้น
ยกตัวอย่างง่ายๆ ถ้าต้องการภาพหลังละลายเป็นไอติมเหลวๆ ก็ขยับกล้องเข้าไปให้ใกล้วัตถุมากที่สุด แล้วใช้ lens ทางยาว focus เยอะๆ จากนั้นก็ปรับ f ให้กว้างที่สุด เท่านี้หลังภาพของคุณก็จะละลายเหลวเป๋วไปเลย แต่บางทีถ้าไม่จัดให้ดีภาพของคุณอาจจะละลายเกินเหตุไม่เหลืออะไรชัดเลยยกเว้นรูขุมขนตรงจุด Focus ก็เป็นได้
